Pracownia Historii Powstań Śląskich
w Muzeum Śląskim w Katowicach

Pracownia Historii Powstań Śląskich, istniejąca od listopada 2005 roku w Muzeum Śląskim w Katowicach, za podstawowy cel wytyczyła sobie zgromadzenie możliwie najpełniejszej dokumentacji personalnej uczestników trzech zrywów powstańczych (1919-1920-1921) na Górnym Śląsku i osób uczestniczących w akcji plebiscytowej. Swoim zainteresowaniem objęła również podobną dokumentację odnoszącą się do sporu polsko-czeskiego o Śląsk Cieszyński po I wojnie światowej.

Pracownia skupia się przede wszystkim na przygotowywaniu do druku tekstów źródłowych z byłego Archiwum Powstań Śląskich, obecnie podzielonego na dwie części między Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie i Instytut Józefa Piłsudskiego w Nowym Jarku. Część nowojorska znajduje się w trakcie mikrofilmowania – mikrofilm dostępny w Archiwum Państwowym w Katowicach. Niezależnie od tego, w ramach zakreślonych swoim programem działania, Pracownia zajmuje się również kompletowaniem tak zwanej wtórnej dokumentacji personalnej. Z tego zakresu sporządziła dotychczas m.in.:

Spis powstańców śląskich, zweryfikowanych przez Związek Powstańców Śląskich w latach 1936-1939. Autorzy: Łukasz Kowalczyk, Marcin Kyć, Jarosław Rolak. Spis zawiera ponad 24 tys. nazwisk. Udostępniony w internecie.

Powstańcy śląscy i działacze plebiscytowi w aktach opcyjnych Urzędu Wojewódzkiego Śląskiego z lat międzywojennych. Autorzy: Konrad Góralczyk, Marcin Grochowiec. Spis zawiera dane personalne 1717 osób urodzonych w części górnośląskiego obszaru plebiscytowego, przypadłej Niemcom, którzy po podziale tego obszaru zamieszkali w Polsce i na podstawie konwencji genewskiej z 1922 roku otrzymali obywatelstwo polskie.

Odznaki Za Obronę Śląska Cieszyńskiego w 1919 roku. Autor Edward Długajczyk. Spis zawiera nazwiska blisko 6 tys. odznaczonych według wykazu sporządzonego w 1919 roku przez Radę Narodową Śląska Cieszyńskiego. Tekst przygotowany do publikacji.

Polegli podczas powstań śląskich i plebiscytu. Program badawczy obejmujący rejestrację osób, które utraciły życie w wyniku wypadków górnośląskich od końca 1918 do połowy 1922 roku. Z tego programu Muzeum Śląskie wydało w 2005 roku rękopiśmienną Księgę poległych w powstaniach śląskich 1919-1920-1921, sporządzoną w 1936 roku przez Zarząd Główny Związku Powstańców Śląskich. Pracownia dysponuje również podobnym zestawieniem Elżbiety i Stanisława Nogajów z 1970 roku (1777 nazwisk).

Odznaka Plebiscytowa. Autorzy: Edward Długajczyk, Tomasz Nowara. Wykaz obejmuje dane personalne działaczy plebiscytowych, wytypowanych do odznaczenia honorowego, ustanowionego w 1921 roku przez polskiego komisarza plebiscytowego Wojciecha Korfantego.

Prace w toku:

Powstańcy śląscy i działacze plebiscytowi w Śląskiej Kartotece Biograficznej. Praca zainicjowana przez Alicję Wójt, kontynuowana przez innych. Kartotekę przechowuje Archiwum Państwowe w Katowicach.
Powstańcy śląscy i działacze plebiscytowi – członkowie Związku Weteranów Powstań Śląskich i Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Dane personalne z dokumentacji członkowskiej archiwum Zarządu Okręgowego Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych w Katowicach. Autorzy: Beata Gądzik, Monika Mazur, Paweł Parys, Kamil Warzecha, Dorota Ziędalska. Dotychczas sporządzona ewidencja obejmuje około 5 400 nazwisk.

Powstańcy śląscy w materiałach Komisji Odznaczeniowej Krzyża i Medalu Niepodległości. Przygotowuje Mieczysław Starczewski.

Prace planowane:

Zweryfikowani członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Dane personalne około 8 tys. osób.

Odznaczeni Śląskim Krzyżem Powstańczym. Dane personalne około 5,5 tys. osób.

Łukasz Kowalczyk
Marcin Kyć
Jarosław Rolak